Китаплар дөньясының үз кешесе

Зур иҗат юлы

Гөлнара Садыйкова Шилнәбаш мәдәнияте өчен чит кеше түгел, ул биредә үз кеше. Үзе Оренбург өлкәсеннән булса да, әти-әнисе аны бирегә бер яшендә үк алып килгән. Шилнәбаш аның туган йортына, ә «Нива» авыл мәдәният йорты — төп иҗат язмышына әверелә. Белеме буенча ул социаль-мәдәни эшчәнлек белгече һәм мәдәни-массакүләм чаралар режиссеры. Әлеге стеналар эчендә ул барлык баскычларны узган: балетмейстер булып башлаган, иҗат түгәрәген җитәкләгән, аннары исә мәдәният йорты директоры итеп билгеләнгән.

Соңрак Гөлнара Шәмгуновна кияүгә чыгып, авылдан вакытлыча китеп тора. Тиздән язмыш аны барыбер туган авылына кайтара. Бүген ул китапханә белән җитәкчелек итеп кенә калмый, җирле театр коллективының штаттан тыш режиссеры булып та эшли.

«Минем бөтен тормышым мәдәният белән бәйле, — дип сөйли Гөлнара Садыйкова. — Район мәдәният йортында тулы зал, масштаб күрәсең. Ә менә китапханәдәге тынлык башка төрле. Биредә кеше күңеленә үтеп керергә, һәр укучыңны шәхсән белергә, аның таләпләрен һәм яраткан әдәбиятын яттан исәптә тотарга кирәк. Китапханәче һөнәре — ул күп очракта психология, фән. Мин халык белән эшләргә бик яратам, бу — даими энергия алмашу. Синең биргән җылың укучылардан мең өлеш булып үзеңә кайта, биредә үз гаиләңдә шикелле рәхәт. Китапханәче — ул авыл халкы өчен чын-чынлап үз кеше».

Сәхифәләрдә — тарих җилләре

Шилнәбаш китапханәсе — бай тарихлы урын. Моннан ярты гасыр элек, 1976 елда, нибары 300 китап белән ачылган китапханәнең фонды бүген зур дәрәҗәгә җиткән. Мөдир әлеге мирас белән чиксез горурлануын яшерми. Ул китапханәнең иң өлкән ядкәрен — 1918 елда басылып чыккан китапны күз карасыдай саклый. Ул битләрдә тарих сулышы сизелә.

Мондый җылы мөнәсәбәт авыл халкын китапханәгә җәлеп итә — бүген авыл халкының 75 проценттан артыгы биредә укучы булып теркәлгән. Һәрберсе өчен Гөлнара Шәмгуновна вакыт та, җылы сүз дә таба.

Даими укучыңны карап торырга кирәк!

Авыл китапханәсе һәм халык арасындагы тыгыз бәйләнешнең символы булып җирле өлкән укучы Мирза Низамов тора. Аңа хәзер сиксәнгә якын, һәм кырык елга якын ул бирегә китаплар алырга йөри. Нигездә татар телендәге әдәбиятны өстен күрә. Килер алдыннан һәрвакыт шалтырата: «Сез бүген эшлисезме? Сәгать ничәдә килергә була? Яңа газета килдеме?». Ишекне ачып кергәч, ул һәрвакыт канәгатьлек белән кабатлый: «Миңа китапханәдә һәрчак рәхәт, биредә тынлык хөкем сөрә, яктылык һәм җылылык булуы бик ошый».

Үткән ел Мирза ага өчен авыр ел булган — ул каты чирләгән һәм үзе китапханәгә килә алмаганҮз эшен яратып башкаручы китапханәче даими укучысын китапларсыз калдыра аламы соң?

«Даими укучыңны кыенлыкта калдырып буламы соң? — ди Гөлнара Шәмгуновна. — Мин үзем аның өенә бардым, сайлап алу мөмкинлеге булсын өчен берьюлы унышар китап алып бардым. Өлкән яшьтәге кешеләр өчен бу зур куаныч һәм дөнья белән элемтә бит».

Зур исемлекләр һәм китап үсеше вакыты

Укучылар каникуллар вакытында аеруча күп җыела. Мәктәп китапханәсендә дәреслекләр җитәрлек, ә менә сәнгатьле әдәбият өчен барысы да Гөлнара Шәмгуновнага ашыга. Хәтта гаиләләре белән киләләр.

Шилнәбаш китапханәсе бүген чын үсеш кичерә — фонд 11 мең данәдән артып киткән! Бу елны үзәкләштерелгән китапханәләр системасының комплектлау бүлеге бик яхшы эшләде, дип белдерә мөдир: узган ел нибары 8-9 тапкыр яңа китаплар килсә, быел Шилнәбашка Мәскәүдән һәм Татарстан Республикасыннан яңа китапларның 22 нче партиясе кайткан. Моның өчен залларда заманча яңа киштәләр дә урнаштырылган.

Казан һәм педагог-психолог дипломы

Заман укучысы өчен һәрвакыт кызыклы булып калыр өчен даими укырга кирәк. Быел февраль аенда Гөлнара Шәмгуновна Казанда зур квалификация күтәрү курслары узган. Һәм Шилнәбашка Гөлнара Садыйкова яңа белемнәр һәм балалар белән эшләү буенча педагог-психолог белгечлеге дипломы белән кайткан. Хәзер аның режиссерлык үткәне, театрга мәхәббәте һәм балалар психологиясе белеме бергә берләшеп, куәтле авторлык методикасына да әверелгән.

Нәкъ менә шуңа күрә аның «Тополек» балалар бакчасына килүе сабыйларда зур соклану уята. Ул анда әкият укырга гына түгел, ә зур-зур интерактив яисә мастер-класслар уздырырга килә.

«Мин бакчага килеп керәм, ә нәниләр каршыма йөгереп киләләр дә: „Ә безнең бүген дәрес булачакмы?“ — дип сорыйлар, — дип сөйли Гөлнәр Шәмгуновна. — Әлбәттә була, балалар! Без тәрбиячеләр белән бергә алдан ук темаларны билгелибез, иң кызыклы юнәлешләрне сайлыйбыз».

Укыту методикасын Гөлнар Садыйкова үзе иҗат иткән. Башта бу «Укы һәм уйна» дигән гади иҗат остаханәсе булган. Нигездә балалар укыганнар, аннары кул эшләре ясаганнар. Ләкин сизгер китапханәче балаларның тарихи фактлар белән кызыксынуын күреп алган.

Шулай итеп, уникаль «Тарихтан — иҗатка» программасы туа. Башта Гөлнара Шәмгуновна балаларга тарихи сәяхәт ясый, алар теманы җанлы диалог форматында тикшерәләр, ә аннары яңа белемнәрне иҗат аша ныгыталар. Балалар өйләренә үз куллары белән ясаган әйберләрне алып кайталар, ә башларында туган ил тарихына карата зур кызыксыну кала.

Үсеп килүче авылда мәдәни тандем көче

Аның уңышлы эшенең сере — «Нива» авыл мәдәният йорты хезмәткәрләре һәм җирле хакимият белән тыгыз тандемда.

«Мәдәният йортындагы кызлар белән һәрбер эшне бергә эшлибез, — ди Гөлнара Садыйкова. — Бары тик шундый тандемда гына зур эшләр башкарып була, бу командада эшләү бик җиңел».

Шилнәбаш авыл җирлеге башлыгы Ольга Чекушкова мәдәният хезмәткәрләренең һәр яңа идеясен зур сөенеч белән кабул итә. Ниндидер ярдәм кирәк булса, башлык шунда ук үз ярдәмен тәкъдим итә икән. Бу ярдәм нәтиҗәсендә авылда «Татарстанда мәдәни җәй» республика акциясе зур уңыш белән узды — мастер-класслар турыдан-туры паркта һәм ишегалларында оештырылды.

Яр Чаллы шәһәренә якын булу сәбәпле, Шилнәбаш авыл тиз үсә һәм яшәрә — элек биредә меңгә якын кеше яшәсә, бүген халык саны 1 600 кешедән артып киткән. Укучылар агымы да арта, һәм китапханә төп мәдәни учак булып кала бирә.

«Аллаһ бирсә, китапханәбез алга таба да үссен, — дип планнары белән уртаклаша Гөлнара Шәмгуновна. — Яңа китаплар өчен киштәләр әзер, һәм без һәрвакыт бирегә килүче балаларны һәм өлкәннәрне күрүгә чиксез шатбыз».

Вакыт уза, технологияләр үзгәрә, ләкин «Нива» мәдәният йортының икенче катында ут янганда, китап киштәләре яңартылганда һәм анда үз укучыларын Гөлнара Шәмгуновна көтеп торганда, Шилнәбашның авылының мәдәни киләчәге өметле дигән сүз.