Сентябрьдә бакчада нәрсә эшләргә кирәк?

Көзге эшләрне вакытында һәм дөрес башкару киләсе сезонда күп кенә мәшәкатьләрне киметергә мөмкин. Шуңа күрә сентябрьдә бакчаны тулысынча игътибарсыз калдырырга ярамый.

Уңышны вакытында җыеп алыгыз

Сентябрьдә иң беренче чиратта яшелчә уңышын җыю дәвам итә. Помидор, борыч, баклажан, ташкабак кебек җылы яратучы культураларны салкын төннәр башланганчы җыеп бетерү яхшы. Әле тулысынча өлгермәгән помидорларны да өзеп алып, өй шартларында өлгертеп була. Моның өчен аларны коры урында бүлмә температурасында тоталар. Шулай итеп, уңышның бер өлешен саклап калырга һәм җимешләрнең салкыннан бозылуын булдырмаска мөмкин.

Кишер, чөгендер кебек тамыразыкларны да вакытында җыярга кирәк. Чөнки яңгырның еш явуы уңышның сыйфатына тискәре йогынты ясарга мөмкин. Саклауга куяр алдыннан яшелчәләрне яхшылап карап чыгарга, зарарланганнарын аерырга һәм киптерергә кирәк.

Бәрәңгене казып алганнан соң да шунда ук базга төшерергә ашыкмагыз. Аны кояш төшми торган коры урында бераз киптереп алу мөһим. Саклауга черек, авыру яки нык зарарланган бүлбеләрне куймаска кирәк.

Түтәлләрдә үсемлек калдыкларын калдырмагыз

Уңыш җыеп алынгач, бакчада көзге җыештыру башлана. Кипкән сабакларны, чүп үләннәрен һәм башка үсемлек калдыкларын түтәлләрдә язга кадәр калдырырга киңәш ителми. Аларда корткычлар һәм төрле авырулар тудыручы микроорганизмнар кышлап калырга мөмкин.

Сәламәт үсемлек калдыкларын компостка салырга була. Ә авыру билгеләре булган үсемлекләрне гадәти компост өеменә ташламаска кирәк.

Чүп үләннәрен дә орлык чәчеп өлгергәнче үк йолкып алырга кирәк. Көзен моның аеруча әһәмияте зур: туфракка орлыклар никадәр аз эләксә, киләсе елда түтәлләрне чүп үләннәреннән арындыру шулкадәр җиңелрәк булачак.

Туфрак турында хәзер үк уйларга кирәк

Көз — туфракны киләсе сезонга әзерләү өчен уңайлы вакыт. Уңышы җыелган түтәлләрне казып чыгарырга, шул ук вакытта чүп үләннәренең тамырларын алырга мөмкин. Туфрактагы һәрбер төерне вакларга тырышу кирәкми. Кышын эре төерләр туңып, язын кар һәм дым тәэсирендә акрынлап йомшарачак.

Сентябрьдә компост яки яхшы черегән тирес кебек органик ашламалар да кертергә мөмкин. Ашлама күләме туфракның төренә һәм киләсе елда шул урында нинди культура үстереләчәгенә бәйле.

Бу вакытта чәчү әйләнеше турында да алдан уйларга була. Бер үк культураны бер урында еллар буе үстергәндә туфракта аңа хас авырулар җыелырга, ә үсемлекләр туфрактан бер үк төрле туклыклы матдәләрне күпләп алырга мөмкин. Шуңа күрә көздән үк киләсе елда бәрәңге, кишер, кәбестә, кыяр, помидор һәм башка культураларның кайда үсәчәген планлаштыру файдалы.

Көзге утырту эшләрен дә онытмагыз

Сентябрьнең беренче яртысы кайбер күпьеллык культураларны утырту өчен уңайлы чор. Мәсәлән, бу чорда җир җиләге, күпьеллык суганны утырту бик вакытлы булыр. Аларга салкыннар башланганчы тамыр җибәреп өлгерергә кирәк.

Көз ахырына таба кышка кадәр чәчү эшләренә дә керешергә була. Бу вакытта салкынга чыдам яшелчә һәм яшел тәмләткечләрнең кайбер төрләрен чәчәләр. Мондый ысулның максаты — орлыкларның кышка кадәр шытып чыкмавы, ә язын иртә тишелеп чыгуы.

Шуңа күрә вакытны дөрес сайлау бик мөһим. Артык иртә чәчсәң, орлыклар көзен үк тишелеп чыгарга мөмкин, ә яшь үсентеләрнең беренче салкыннарга чыдамыйча һәлак булуы ихтимал.

Сарымсак утыртырга вакыт җитә

Күп кенә бакчачылар өчен сентябрьдәге мөһим эшләрнең берсе — кышлык сарымсак утыртуга әзерлек. Төгәл вакыт һава торышына һәм төбәккә бәйле. Календарьга гына түгел, һава торышы фаразына да игътибар итәргә кирәк. Сарымсак салкыннар башланганчы тамыр җибәреп өлгерергә тиеш, әмма кыяклары үсә башламаса, яхшырак булыр. Утырту өчен эре һәм сәламәт тырнаклар сайлана. Түтәлне алдан чүп үләннәреннән чистартып, туфрагын әзерлиләр. Кирәк булса, органик ашлама кертергә мөмкин. Утыртканнан соң туфракны мүлчә белән капларга була, әмма артык калын катлам ясау кирәкми.

Бушап калган түтәлләргә сидератлар чәчәргә мөмкин

Яшелчәләр җыеп алынганнан соң түтәл бушап калса, аны язга кадәр ялангач калдырырга кирәкми. Мондый урыннарга сидератлар — туфракның торышын яхшырту өчен үстерелә торган үсемлекләр чәчәргә мөмкин. Алар яңгыр вакытында туфракны юылудан саклый, чүп үләннәренең үсүен киметә һәм соңрак туфракка кертелгәндә органик матдә чыганагына әйләнә.

Һәр участок өчен бер үк культура туры килми. Шуңа күрә сидерат сайлаганда туфракның үзенчәлекләрен һәм киләсе елда биредә нәрсә үстерергә җыенуыгызны исәпкә алырга кирәк.

Теплицаны да тәртипкә китерегез

Сентябрьдә теплицаны да карап чыгарга кирәк. Җимеш бирү чоры тәмамлангач, үсемлек калдыкларын җыеп алалар, түтәлләрне чистарталар, каркасны һәм беркетү урыннарын тикшерәләр.

Әгәр сезон дәвамында үсемлекләр авырган булса, теплицаны санитар эшкәртүгә аерым игътибар бирергә кирәк. Киләсе елда инфекция чыганагы булырга мөмкин булган барлык калдыкларны алып бетерү мөһим.

Көзге яңгырлар һәм көчле җилләр башланганчы теплицаның торышын да тикшереп куярга кирәк.

Агачлар һәм куаклар да игътибар сорый

Сентябрьдә яшелчә бакчасы белән генә чикләнергә ярамый. Җиләк-җимеш агачларына һәм куакларга да игътибар итү зыян итмәс. Уңыш җыеп алынгач, кипкән һәм зарарланган ботакларны ачыкларга мөмкин. Коелган яфракларны да даими җыеп тору файдалы, сәламәт яфракларны компостка кулланырга мөмкин.

Туфракның дымлылыгын да күзәтергә кирәк. Көз коры килсә, күпьеллык үсемлекләргә һәм яшь агачларга су сибү таләп ителергә мөмкин. Кыш алдыннан туфракның җитәрлек дымлы булуы үсемлекләргә салкыннарны җиңелрәк кичерергә ярдәм итә.

Кышка әзерлекне соңга калдырмагыз

Көннәр нык суыта башлагач, җылы яратучы культураларны һәм күпьеллык үсемлекләрне кышка каплау турында уйларга кирәк. Әмма моны артык иртә эшләү дә дөрес түгел. Җылы һава торышында каплама астында үсемлекләр артык дымланырга һәм черергә мөмкин. Шуңа күрә каплау вакытын һава торышына һәм һәр үсемлекнең үзенчәлегенә карап билгеләү яхшы.

Сентябрьдәге бакча эшләрен киләсе ел уңышына салынган нигез дип атарга мөмкин. Хәзер башкарылган һәр эш язын мәшәкатьләрне киметергә ярдәм итәчәк. Участок чиста, туфрак әзер, кирәкле орлыклар һәм материаллар кул астында булса, яңа сезонны башлау да күпкә җиңелрәк булачак.