Якты юл
  • Рус Тат
  • Гадәти булмаган батырлык

    Безнең авылда Гарифулла Зиннәтуллин дигән кеше бар иде. Ул сугыштан кайткач, күп еллар дәвамында балта эшендә йөрде, буралар бурады, өйләр салды. Бураны гадәттә дүрт кеше бурый, чөнки озын һәм юан бүрәнәләрне ике очыннан да икешәр кеше күтәрергә кирәк. Ә Гарифулла командасы бура бураганда һәрвакыт өч кенә кешедән торды, агачның нечкә башыннан ике иптәше күтәрсә, юан башыннан берүзе тотты. Ул үтә дә көчле, хәрби офицерлар кебек төз, матур гәүдәле, бер метр да 75 см чамасы буйлы, чибәр кеше иде. Сугыштан кайтканда, аның күкрәген ике орден бизәсә, 1950-54 елларда аңа тагын ике орден кайтты. Ул Советлар Союзы Герое исеменә лаек батырлыклар эшләгән булган. Тик барлык югары хәрби җитәкчеләр дә шул бәрелештә һәлак булганнар. Ә герой исеменә фәкать югары хәрби җитәкчеләр генә тәкъдим итә ала. Ничек кенә булмасын, дүрт орден белән бүләкләнгән икән, димәк, аның батырлыгы геройныкына тиң булган. Ә менә аңа бирелгән беренче орден гадәти булмаган батырлык күрсәткән өчен булган. Һәм мин әнә шуның тарихын язып үтмәкче булам да.

    Алар батальонда биш разведчик булалар. Ике як та оборонага күчә, һөҗүмнәр берничә көнгә тукталып тора. Барлык разведкалар да шуны раслый: немецлар ниндидер яңа операциягә әзерләнә, ике урында зур көч туплыйлар. Моны ачыклау өчен ничек тә булса «тел» алып кайтырга кирәк була. Әнә шул максат белән Гарифулланың өч иптәше разведкага китә. Алар төнлә яки икенче көнгә иртәнгә кайтырга тиеш булалар. Тик иртәнгә дә, икенче көнне кичкә дә, хәтта өченче көнгә иртәнгә дә кайтмыйлар. Засадага эләкмәделәрме икән дип борчылалар. Гарифулла белән иптәше алар артыннан барырга сорап та карыйлар, ә комбат рөхсәт бирми. Кайтмаулары озакка киткәч, рөхсәт итә, тик Гарифулланың үзенә генә. Ул автомат һәм пистолет белән кораллана һәм иптәшләреннән калган соңгы бер гранатаны да ала.
    Куаклар арасыннан дүрт-биш чакрымлап баргач, тирә-юньне күзәтеп карый. Бар да тыныч. Юлга якын гына бер зур куаклык кырыена килә. Монда яшеренергә дә була, өстәвенә, окоп хезмәтен башкарырлык бер чокыр да бар. Шул куак артына яшеренә Гарифулла.
    Менә озак та үтми, алда өч шәүлә күренә. Ул аларны иптәшләре дип белеп, чактан гына чыкмыйча кала. Игътибар белән караса, болар – немецлар. Бераздан зур гәүдәлесенең офицер икәнлеге дә ачыклана. Гарифулла шунда ук планын да кора: немецлар куак турысына килеп җитү белән автоматтан ут ачарга, ничек тә офицерны исән калдырырга. Бераздан артта тагын ике немец солдаты күренә, берсе эт җитәкләгән. «Эх, тагын бер иптәш булса!» – дип уйлый Гарифулла. Юк шул! Аңа бер ялгызы сугышырга туры киләчәк.
    Алдагы өч немец, туктап, ике иптәшен көтеп алалар да, нәрсә турындадыр сөйләшкәч, кузгалалар. Алар куак турысына җитү белән Гарифулла автоматтан ут ача. Икесе егыла. Этне җибәрәләр, анысын да юк итә. Менә уңайлы форсат: офицер читтәрәк, ә ике солдат бергә. Гарифулла бер солдатка төбәп курокка басса, автоматта пулялар беткән була. Ул пистолетын алып ата башлый. Солдатның берсе егыла. Икенчесенә атыйм дигәндә, пистолетта да патрон бетә. Ә ике немец якын ук киләләр. Башка чара калмый, гранатасын ыргыта да чокырга чума Гарифулла. Шартлау тавышы тынгач, торыйм гына дигәндә, аның башына бер уй килә: «Әгәр ике немецның берсе генә исән калса да, ул мине атып үтерәчәк я әсир итеп алачак». Ул тиз генә бер җиңен сызганып беләген тешләп ала. Аккан барлык канны күкрәгенә сөртә бара. Шулай итеп, ул «күкрәге яраланган» солдатка әйләнә. Җиңен төшереп өлгерүгә, аның каршына пистолетын төзәп әзмәвердәй немец офицеры килеп баса. Ул Гарифуллага: «Коралыңны ташла!» – дип кычкыра. Гарифулла кырында яткан автоматын һәм пистолетын күрсәткәч, немец аңа торырга боера. Ә Гарифулла «яралы күкрәген» күрсәтеп: «Мин ранен, үтер мине, капут ит», – ди. Офицер усал тавыш белән тагын торырга куша. Гарифулла да бөтен көченә: «Ат, кабәхәт! Мине капут ит!» – дип кычкыра, яралы күкрәген күрсәтә. Ә офицер нидер мыгырдый. Мөгаен, мин сине үтермәм, син миңа исән килеш кирәк, дигәндер инде. Гарифулла да күңеленнән: «Кем кемгә исән килеш кирәктер бит әле», – дип уйлап куя. Немец аның каты яралануына тәмам ышангач, култыклап торгызыша, аннан үз якларына таба алып китә башлый. Гарифулла башта сөйрәлә, бераздан ике аягына да тезләнә. Көчле була шайтан немец, шул көе байтак сөйри. Бераздан хәл алырга туктый. Тик пистолетын кулыннан төшерми. Ял итеп алгач, ул Гарифулланы бастырып куя да, бер кулы белән үзенең муеныннан кочаклатып, култык астына кереп атлый башлый. Гарифулла карышмый, тик әкрен атлый. Ә немец шуңа да канәгать. Шулай бераз баргач, Гарифулла немецны кочаклаган кулы белән аның муенын бөтен көченә кыса. Немец буылып гырылдый башлый. Гарифулла аңа пистолетын ташларга боера. Теге ташламый. Шуннан ул аның муенын тагын да ныграк кыса. Ташлый пистолетын. Шуннан Гарифулла, немец муеныннан кулын алмыйча, аны үзебезнең якка алып китә. Бераз баргач, тиз генә йөзтүбән каплап сала да, өстенә менеп утыра һәм кулларын артка каерып бәйли. Аннан торгыза да, үзебезнең якка алып китә. Озак бармый немец, чыгымчылый. Бераз баргач, бөтенләй туктый, як-ягына карана, иптәшләре килеп чыгуына өметләнә. Ә Гарифуллага һәр секунд кадерле, алай-болай немецлар килеп чыкса, аларга каршы тору түгел, үзен сакларлык та бер коралы да юк. Ул шундый карарга килә: «Әгәр болай да тыңламаса, хәлдән тайдырганчы кыйнарга да, сөйрәп алып кайтырга». Гарифулла үзенең зур йодрыгын немецның борын төбенә китерә дә, ачу белән: «Атламасаң, немец капут», – ди. Үләсе килми тегенең, атларга мәҗбүр була. Шулай итеп, ул аны исән килеш алып кайтып җиткерә. Сорау алгач, аның «зур кош» икәнлеге ачыклана, тентү вакытында булачак операциянең план-картасы да табыла. Немецлар ике урынга тупланган зур көч белән яңадан өч көннән һөҗүмгә күчәргә тиеш булалар. Бу турыда шунда ук полк һәм дивизия командирларына хәбәр ителә. Ашыгыч рәвештә киңәшмәгә җыелалар. Киңәшмә нәтиҗәсе шундый: немецларның мондый көченә каршы тора алмаячакбыз. Шуңа күрә вакытны отарга, ягъни немецлар һөҗүменә кадәр бер көн алдан һөҗүмгә күчәргә. Моны фронт командующие да хуплый. Һөҗүмгә хәзерлек башлана: артиллерия китерелә, танклар һәм самолетлар арттырыла...
    Таң алдыннан артиллерия ут ача, ул туктауга самолетлар бомба яудыра башлый. Утлы гарасат эчендә каушап һәм куркып, дошман ашыгыч рәвештә чигенә-кача башлый. Ул арада безнең танклар килеп җитә. Немецлар техникасының да, солдатларының да күпчелеге әсир алына. Операция үтә уңышлы тәмамлана.
    Ә Гарифуллага «яралы солдатка» әйләнеп, коралсыз көе кораллы офицерны әсир итеп алудагы гадәти булмаган батырлыгы өчен орденны полк командиры үз кулы белән тапшыра. Дошманның үтә мөһим серен ачудагы батырлыгы өчен аны Сталин һәм фронт командующие исеменнән берьюлы ике рәхмәт хаты белән бүләклиләр. Шушы вакыйгадан соң Гарифуллага (аны Гариф дип йөрткәннәр) сержант дәрәҗәсе биреп, полктагы разведгруппаның командиры (отделение командиры) итеп билгелиләр. Ул бик күп мөһим операцияләрдә катнаша. Икенче орден һәм медальләр белән бүләкләнә. Ә Җиңү көнен Берлинда каршылый.

    Нравится
    Поделиться:
    Реклама
    Комментарии (0)
    • 24 май 2018 - 15:28
      «Сабан туе гүзәле»н сайлыйбыз Сабан туе алдыннан Тукай районында һәр ел саен «Сабан туе гүзәле – 2018» бәйгесе оештырыла. Финалга узган 7 чибәркәй арасыннан газета укучылары үзләренең гүзәлен сайлаячак. Һәм 30 май көнне бәйгенең финалында «Якты юл» газетасыннан махсус бүләккә ия булачак.
      26
      0
      0
    • 24 май 2018 - 12:05
      Кешеләргә әйтер сүзе бар Дүрт китап авторы, Биклән авылында яшәп иҗат итүче шагыйрә Рәзинә Сәетгәрәева бу көннәрдә авыл китапханәләрендә иҗат яратучылар белән очрашты. Әлеге чаралардан алган тәэсирләре белән авыллардагы хәбәрчеләребез газета укучылар белән дә уртаклашты. Күзкәйдәге очрашу хакында бик матур итеп Заһидә апа Нәбиуллина язып җибәргән, Мусабай Заводтан исә үз фикерләрен китапханә мөдире Гөлшат Салихова юллаган. 
      35
      0
      0
    • 24 май 2018 - 11:38
      Укытучылыкка түләүле уку булырга тиеш түгел – Айдар Кәлимуллин “Укытучы булырга теләүчеләр, контроль кабул итү урыннарын арттыру бәрабәренә, укытучылыкка уку мөмкинлегенә ия булырга тиеш”, - ди ул.
      38
      0
      0
    • 24 май 2018 - 06:25
      «Үзара салым җыя алмыйбыз», – дип борчылалар күпбалалы гаиләләр Шушы көннәрдә ТР Дәүләт Советы депутаты, «Бердәм Россия» партиясе әгъзасы Татьяна Воропаева тукайлыларны кабул итте. Яңгыраган сорауларның берсе күпбалалы гаиләләргә бүленеп бирелгән җирләр белән бәйле иде. Сүз Әҗмәкәй авыл җирлегендәге «Подсолнухи» һәм «Приозерный» микрорайоннары турында барды.
      53
      0
      0
    • 24 май 2018 - 06:15
      Талпаннардан сакланыйк Яз житүгә, барыбыз да урман-болыннар кочагына ашыгабыз. Табигать үзенең матурлыгы белән җәлеп итсә дә, саклану чаралары турында да онытырга ярамый. Чөнки бу чорда урманнарда талпан аеруча күп була. 
      47
      0
      0
    • 24 май 2018 - 06:10
      «Тукай районының атаклы шәхесләре» китабының өченче томы чыкты Боерган авылында гаилә көненә багышлап үткәрелгән чарада җирле шагыйрә Рәзинә Сәетгәрәева районның мөхтәрәм кешесе, күптән түгел арабыздан киткән Хәмит Нәҗип улы Мөхәммәтшинның «Тукай районының атаклы шәхесләре» китабының өченче томын тәкъдир итте.
      47
      0
      0
    • 23 май 2018 - 12:50
      Ашыгу аркасында өч кеше җәрәхәтләр алган  Яр Чаллы – Круглое Поле автоюлының өченче километрында «Приора» машинасын йөртүче 41 яшьлек хатын-кыз тизлеген арттыра һәм, идарәне югалтып, каршыга килүче «ТОЙОТА»га бәрелә.
      79
      0
      0
    • 23 май 2018 - 12:30
      Кадетлар көрәште 17 майда Яр Чаллының «Гренада» паркында беренче мәртәбә «Кадетлар көрәше» дип аталган республикаара патриотик хәрби-спорт чарасы үтте. Анда Татарстанның һәм Удмуртиянең махсуслашкан мәктәпләре укучылары көч сынашты.
      69
      0
      0
    • 23 май 2018 - 10:55
      Иҗтимагый Совет яңа составта җыелды Агымдагы елда Тукай муниципаль районы иҗтимагый Советы үз эшен активлаштырып җибәрде. Инде берничә утырыш үткәрелгән иде. Ләкин эшчәнлекне тулы куәтенә алып бару өчен аның составындагы кешеләр санын арттыру кирәклеге көн кадагына басты. Шулай итеп, әлеге сорау район депутатлары хөкеменә чыгарылды һәм сессия утырышында аның составы 15 кешедән торырга тиеш дигән карар кабул ителде.
      78
      0
      0
    • 23 май 2018 - 10:35
      «Акыл картлары» язгы чәчүне карап йөрде Язның бер көне ел туйдыра, ди халык мәкале. Чәчү вакытында эш барышының ничек оештырылуы, барлык технологияләрнең үтәлеше никадәр әһәмиятле һәм мөһим икәнен авыл хуҗалыгы тармагында эшләмәгән кеше дә аңлый. Ә гомер буе җир тәмен, җир сулышын тоеп хезмәт иткәннәргә инде ул алтын кебек кыйммәтле вакыт. Нәкъ шуның өчен дә башкарма комитет җитәкчесе Фаил Камаев район басуларын карау, агрономнарның эш оештыруы белән танышу, киңәш бирү һәм кирәк булганда проблемаларын чишү юлларын табу өчен авыл хуҗалыгы аксакалларыннан ярдәм сорады.
      74
      0
      0
    • 23 май 2018 - 10:05
      Язгы бөртекле культураларны чәчү соңгы гектарларда бара  Район авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсеннән алынган мәгълүматларга караганда, 22 май иртәсенә районда 45 мең гектар мәйданда чәчү башкарылган, бу пландагы мәйданның 89 проценты дигән сүз.
      67
      0
      0
    • 24 май 2018 - 11:42
      «Kazan Islamic Clothes 2018» мөселман киеме фестивале
    • 23 май 2018 - 09:07
      Дамир Сәлимҗановның «Вино из одуванчиков» спектакле («Парафраз» театры)
    • Тукай районында авыл хуҗалыгы эшләре буенча семинар үтте
    • Сугыш кайтавазы –күңелләрдә
    • "Халыкара гаилә көне"
    • Чернобыль авариясен бетерүдә катнашкан тукайлыларның очрашуы
    • Фаил Камаев Бөек Ватан сугышы ветераннарын котлады
    • 76 ел үткәч, Бөек Ватан сугышы ветеранын туган туфракка алып кайтып күмделәр
    • 17 май 2018 - 11:10
      Сыйфатлы орлык сайлыйбыз Орлыкларны кайчан сатып алырга – бу сорауга тәгаен генә җавап бирүе кыен. Моны ел әйләнәсенә эшләп була. Мәсәлән, яшелчәләрнең орлыкларын гыйнвар-июнь айларында сатып алу яхшырак. Берьеллык чәчәкләрне исә – февраль-май айларында, икееллык чәчәкләрне көз көне алырга киңәш ителә. Суганнан үсә торган культураларны көз айларында сатып алу отышлы. Чөнки нәкъ шушы вакытта аларның бәяләре сизелерлек дәрәҗәдә арзаная.
      293
      0
      0
    • 9 май 2018 - 11:25
      Баш өянәгеннән өйдә ничек дәваланырга? Сылама Башны ике кул белән, маңгайдан башлап, баш артына таба ышкырга кирәк. Бәйләвеч кую Әгәр өянәк вакытында башның ярты ягы кызарып чыкса, аңа салкын суга чылатылган тукыма кисәген куярга, ә аякларны кайнар суга тыгып утырырга кирәк. Әгәр башның авырткан ягы агарып китсә, аңа кайнар суга манып алынган тукыма кисәген кую...
      583
      0
      0
    • 6 май 2018 - 09:35
      Кипкән җиләк-җимешнең файдасы Кипкән җиләк-җимеш сусыл булмаса да, бик баллы. Алар файдалы матдәләргә бай һәм озак вакыт саклана. Ничәдер гасыр узгач, әлеге ачышны диңгезчеләр һәм сәяхәтчеләр югары бәяләгән. Чөнки алар тәннәрен туклыклы матдәләргә, нәкъ менә шул кипкән җиләк-җимеш хисабына тулыландырган. Ә борынгы Кытайда кипкән җиләк-җимеш бөтенләй дә иң яхшы туй бүләге булып санала....
      648
      0
      0
    • 5 май 2018 - 11:00
      Ботка гына димә Ботка элек-электән тансык сый саналган. Кайсы бала тәлинкәдәге ботканың уртасына күз кебек май салып, тәмләп ашап үсмәде икән. Бигрәк тәмле шул майлы ботка. Тик табиблар гына майлы ботка саулык өчен чынлап та зыянлы, ди.
      626
      0
      0
    • 23 май 2018 - 11:05
      Яшь талантлар авыру баланы дәваларга ярдәм итә
      Круглое Поле поселогының мәдәният йортында популяр жыр башкаручы балалар һәм яшьләр арасында «Яңа дулкын – 2018» дип аталган район фестивале узды. Әлеге фестиваль районда яшәүче талантлы балалар һәм яшьләрне ачыклау, аларга ярдәм итү, иҗатта үз-үзләрен күрсәтү өчен шартлар тудыру, милли мәдәниятне, гореф-гадәтләрне торгызу һәм популярлаштыру максатыннан уздырыла.  Фестиваль хәйрия концерты форматында узды. Барлык жыелган акча, бу – 16750 сум, Кеше Шилнә поселогында яшәүче 5 яшьлек авыру бала Захар Абрамовны тәрбияләүче гаиләгә бирелде.
      81
      0
      0
    • 21 май 2018 - 06:20
      Бергә тормыш итү кагыйдәләре бик гади – бер-береңне тыңлап, юл куеп яшәргә кирәк Халыкара гаилә көне уңаеннан Боерган авылының «Акчарлак» күпфункцияле үзәгендә «Тату гаилә – ил күрке» дип исемләнгән тантаналы бәйрәм кичәсе узды. Бәйрәмдә озак еллар пар канат булып, тату гомер иткән гаиләләрне зурладылар. Алар – Боерганнан Сәләхетдин белән Нәҗибә Авзалетдиновар, Шәйхразый һәм Шәргыя Салиховлар, Фоат һәм Гөлфия Мәхмүтовлар, Әхмәтнур һәм Бибинур Хәмәтовлар, Күзкәйдән Мулланур һәм Роза Сабировлар, Яңа Бүләктән Нәзир һәм Дилбәр Гыймазетдиновлар, Калмаштан Салават һәм Равия Габдуллиннар. Парларның һәрберсе Ходай насыйп иткән гомерләрен мәгънәле һәм матур итеп яши белә. Гаилә ныклыгын, бердәмлеген саклап, мәхәббәт һәм аңлашу белән яшәгән әлеге парлар күңелдә хөрмәт һәм соклану уята.
      172
      0
      0
    • 21 май 2018 - 12:27
      Туган телен өйрәнергә теләмәүчеләр гариза язарга тиеш "Татарстан - милләтебезнең төп саклану урыны"
      162
      0
      0
    • 21 май 2018 - 06:00
      Машина йөртүчеләрнең куркынычсызлык жилеты булырга тиеш Быелның март аеннан машина йөртүчеләргә яктылык кайтаргыч элементлар кергән яки тулысынча яктылык кайтаргыч төстән торган киемнәр йөртү турындагы кагыйдә гамәлгә керде. Бу киемнәр тәүлекнең караңгы вакытында җирле пунктлардан читтә юл өстендә яки юл кырыенда туктаганда кирәк. 
      154
      0
      0
    • 21 май 2018 - 06:15
      Газетага язылучыга – телевизор! «ТАТМЕДИА» акционерлык җәмгыяте газета-журналларга язылучылар арасында чираттагы мәртәбә телевизор уйната. Отышта катнашу өчен 2018 елның икенче яртысына «ТАТМЕДИА» АҖ чыгара торган өч яки аннан артыграк матбугат чарасына язылырга кирәк. 
      153
      0
      0
    • 21 май 2018 - 12:22
      Тоткан уразаларыбызның әҗерен киметмик Быел фитыр сәдакасы 100 сум күләмендә билгеләнде. Байлар өчен ул 600 сумнан. Байлар диеп без зәкать бирерлек малы булган кешене әйтәбез. Зәкатҗнең нисабы быел 210000 сум тәшкил итә, бу алтын белән хисаблаганда. Фидия сәдакасы 200 сум. Ягъни кайбер мөһим сәбәпләр аркасында ураза тота алмаган кешеләр шушы сәдаканы бирәләр.
      144
      0
      0
    • 21 май 2018 - 12:26
      Рөстәм Миңнеханов Татарстан халкын Ислам динен рәсми кабул иткән көн уңаеннан котлады Идел буе Болгар дәүләтенең Ислам динен рәсми кабул иткән көнен бәйрәм итү һәммәбезгә күңел тынычлыгы, җан азыгы бирсен, диелгән президент котлавында.
      141
      0
      0
    • 21 май 2018 - 12:42
      Татарстанга чәршәмбедән эссе көннәр әйләнеп кайтачак 23 майда көндез республика территориясендә 23-28 градуска кадәр җылытачак.
      133
      0
      0
    Ночной режим